ما تقول يا أبا بحر ؟ فقال : نخافكم إن صدقنا ونخاف اللّه إن كذبنا ، وأنت يا أمير المؤمنين أعلم بيزيد في ليله ونهاره وسرّه وعلانيّته ومدخله ومخرجه ، فإن كنت تعلمه للّه تعالى وللأمّة « 1 » رضا ، فلا تشاور فيه ، وإن كنت تعلم فيه غير ذلك ، فلا تزوّده الدّنيا ، وأنت صائر إلى الآخرة ، وإنّما علينا أن نقول : سمعنا وأطعنا . وقام رجل من أهل الشّام ، فقال : ما ندري ما تقول هذه المعدّيّة العراقيّة . وإنّما عندنا سمع وطاعة وضرب وازدلاف . فتفرّق النّاس يحكون قول الأحنف ، وكان معاوية يعطي المقارب ويداري المباعد ويلطّف به حتّى استوثق له أكثر النّاس وبايعه « 2 » .

--> ( 1 ) - [ نهاية الإرب : « لهذه الأمّة » ] . ( 2 ) - معاوية به ضحّاك بن قيس فهرى هنگام اجتماع نمايندگان شهرستانها گفت : من سخن مىگويم واگر سخن من پايان يافت ، تو برخيز ومردم را براي بيعت يزيد دعوت وبه من اصرار كن ( كه أو را انتخاب كنم ) چون معاوية براي پذيرايى نمايندگان نشست خطبه كرد واسلام را تعظيم نمود وخلافت را ستود وآن را يك حق بزرگ دانست وگفت : خداوند به مردم امر فرمود كه از اولياى أمور أطاعت كنند . بعد ، نام يزيد را برد وفضايل أو را شمرد كه أو مرد سياست وبه أوضاع كشوردارى آشنا ودانا مىباشد وبيعت أو را پيشنهاد كرد . ناگاه ضحّاك به سخن آمد . أول خدا را حمد وثنا كرد وبعد گفت : اى أمير المؤمنين ! مردم بايد أمير وحاكم ونگهبان داشته باشند وما جماعت را آزموديم وبهتر ديديم كه بعد از تو كسى باشد كه قادر بر منع خونريزى واختلاف باشد وأو براي مشكلات وحوادث مهمّه أمير كارگشا وباتدبير باشد وأو كسى باشد كه سدى براي سيل فتنه وفساد واقع شود وعاقبت كار ما به دست أو خوب گردد . روزگار كج‌رفتار هم حوادث را تكرار مىكند . خداوند هم هرروز در يك حال مىباشد . يزيد فرزند أمير المؤمنين هم دانا ورهبر ونيك‌سيرت است . أو چنان‌كه من مىدانم ، از همه ما بهتر وداناتر وأفضل وخردمندتر وبردبارتر است . از حيث رأى وفكر هم از همه روشنتر است . ولايت‌عهد را به أو بسپار . أو را راهنما وقائد ونماينده ما قرار بده . بعد از تو به أو پناه خواهيم برد . تو اين پناه را براي ما تأمين كن كه ما زير سايهء أو قرار خواهيم گرفت . عمرو بن سعيد اشدق هم مانند آن سخن را راند . بعد از آن دو ، يزيد بن مقنع عذرى برخاست وگفت : اين أمير المؤمنين است - آن‌گاه به معاوية اشاره كرد - اگر هلاك شود اين بعد از أو - كه به يزيد اشاره كرد - وهركه قبول نكند جزاى أو اين است - كه دست به شمشير برد وبدان اشاره كرد - معاوية گفت : « بنشين كه تو سيد خطبا هستى . » هريك از نمايندگان شهرستانها هم سخنى گفتند . معاوية رو به أحنف كرد وگفت : اى ابا بحر ! تو چه مىگويى ؟ أحنف گفت : « ما اگر راست بگوييم ، از شما ( غضب شما ) مىترسيم واگر دروغ بگوييم ، از خدا مىترسيم . تو اى أمير المؤمنين به أحوال يزيد وشب وروز أو ( از حيث عيش‌ونوش ) داناتر هستى . تو بر آشكار ونهان أو آگاهى . تو از دخول وخروج أو اطلاع دارى . اگر بدانى كه انتخاب أو به صلاح ملت است ، دربارهء أو هيچ مشورت مكن وأو را انتخاب كن واگر بدانى چنين نيست ، تو دنيا را به أو -